با پیش‌بینی برداشت بیش از ۸۵۰ هزار تن چغندرقند در خراسان رضوی
سهم شرکت قند چناران از برداشت امسال چگونه به تولید شکر تبدیل می‌شود؟
پیش‌بینی برداشت بیش از ۸۵۰ هزار تن چغندرقند در خراسان رضوی، اهمیت هماهنگی میان کشاورزان و کارخانه‌های قند استان را در فصل برداشت پررنگ کرده است. برای سنجش سهم کارخانه قند چناران در تأمین شکر، سه شاخص تعیین‌کننده‌اند؛ مقدار چغندر تحویلی، عیار محصول و میزان شکر استحصال‌شده.
به گزارش بنیاد رضوی، مجید جعفری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، پنجم شهریور امسال اعلام کرد که ۱۷ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی استان در سال زراعی جاری به کشت چغندرقند اختصاص یافته است. او بر اساس وضعیت مزارع و مدیریت منابع آب و نهاده‌ها، برداشت بیش از ۸۵۰ هزار تن را پیش‌بینی کرد. این برآورد استانی، تصویری از ظرفیت تأمین ماده اولیه صنعت قند به دست می‌دهد. سهم هر کارخانه پس از ثبت تحویل و فرآوری محصول مشخص می‌شود.
فاصله میان برداشت مزرعه و تولید کارخانه
چناران یکی از مناطق کشت چغندرقند در استان است و کارخانه قند این شهرستان سابقه فرآوری محصول را دارد. آمار منتشرشده برای سال ۱۴۰۳، تولید حدود ۸۱ هزار تن چغندرقند را در سطح هزار و ۵۷۷ هکتار از اراضی شهرستان نشان می‌دهد. این آمار به تولید کشاورزی شهرستان مربوط است. مقدار خرید کارخانه به محدوده تأمین، قراردادهای کشت و تحویل واقعی کشاورزان بستگی دارد و می‌تواند با رقم برداشت شهرستان متفاوت باشد.
ارزش اقتصادی محصول تحویلی به کیفیت آن هم وابسته است. دو محموله با وزن یکسان می‌توانند به‌دلیل تفاوت عیار، مقدار متفاوتی شکر در اختیار خط تولید بگذارند. مطالعه‌ای که درباره حوزه کارخانه قند چناران، ارتباط عوامل اقلیمی و تغییر عیار چغندر را در داده‌های سال ۱۳۸۶ بررسی کرده است، این سابقه را نشان می‌دهد که برای مقایسه دو فصل کاری کارخانه، وزن تحویلی و میانگین عیار باید در کنار هم خوانده شوند. مقایسه این دو شاخص با شکر تولیدشده نیز روشن می‌کند که تغییر خروجی کارخانه تا چه اندازه با مقدار یا کیفیت ماده اولیه همراه بوده است.
هماهنگی برداشت و تحویل، از مزرعه تا خط تولید
برنامه تحویل برای کشاورز و کارخانه دو کارکرد متفاوت دارد. کشاورز باید نیروی برداشت و کامیون را برای موعد مشخص هماهنگ کند. کارخانه نیز باید ورودی روزانه را با ظرفیت عملیاتی خط تنظیم کند. اگر بارگیری چند مزرعه به یک روز منتقل شود، ممکن است صف تحویل طولانی‌تر شود. اگر ورودی کمتر از برنامه باشد، استفاده از ظرفیت خط کاهش می‌یابد. گزارش هواشناسی امروز یعنی ۱۸ آبان از احتمال باران و برف در نواحی شمالی خراسان رضوی طی روزهای سه‌شنبه تا پنجشنبه خبر داده است. اثر این وضعیت بر حوزه تأمین قند چناران به محل مزارع و تغییر ثبت‌شده در برنامه برداشت و حمل بستگی دارد.
از نگاه چغندرکار، نتیجه فصل زمانی روشن‌تر می‌شود که نرخ مبنای خرید، عیار ثبت‌شده در رسید تحویل و زمان تسویه کنار هم قرار گیرند. عیارسنجی روشن و قابل پیگیری به کشاورز امکان می‌دهد ارزش محصول تحویلی را با دریافتی خود تطبیق دهد. زمان تسویه نیز بر نقدینگی او برای خرید بذر، نهاده و تأمین هزینه کشت بعدی اثر می‌گذارد. از نگاه کارخانه، شناخت همین متغیرها به برآورد مقدار و کیفیت ماده اولیه فصل بعد کمک می‌کند.