نیمه شعبان؛ جشنی که با نیت واقفان در حرم رضوی ماندگار شد
جشنهای نیمه شعبان بهعنوان یکی از آیینهای دیرینه اسلامی، همواره در آستان قدس رضوی با برنامههای مذهبی و فرهنگی همراه بوده و موقوفات واقفان، نقش مهمی در تداوم این سنت معنوی ایفا کردهاند.
به گزارش آستان نیوز، برگزاری جشن نیمه شعبان بهعنوان یکی از آیینهای ریشهدار در فرهنگ اسلامی، قدمتی چند صد ساله دارد که به یُمن ولادت حضرت ولیعصر (عج)، جایگاه ویژهای در میان مسلمانان بهویژه ایرانیان یافته است.
بررسی شواهد تاریخی نشان میدهد بزرگداشت این روز در میان مسلمانان شیعه و سنی از گذشتههای دور رواج داشته و اوج شکوفایی آن در ایران به دوره صفویه بازمیگردد.
در متون تاریخی، نیمه شعبان با عنوان «روز برات» و شب آن با نام «لیلةالبرائه» شناخته شده که در فرهنگ دینی، نمادی از رهایی از گناه، بازگشت به سوی پروردگار و تجدید پیمان معنوی با خداوند متعال به شمار میرود.
آیینهایی همچون شبزندهداری، اقامه نماز، تلاوت قرآن، برگزاری جشنهای مردمی، چراغانی و زیارت اهل قبور، از جمله سنتهای رایج این مناسبت در مناطق مختلف ایران بوده است.
بسیاری از سیاحان و گردشگران خارجی در دورههای تاریخی مختلف از جمله ابن بطوطه، پیترو دلاواله، رافائل دومان و انگلبرت کمپفر نیز در سفرنامههای خود به شکوه و اهمیت این آیین در میان ایرانیان اشاره کردهاند.
آستان مقدس رضوی نیز بهعنوان یکی از مهمترین مراکز مذهبی جهان اسلام، همواره در بزرگداشت این مناسبت برنامههای متنوع فرهنگی و مذهبی برگزار کرده و زمینه حضور گسترده زائران و دلدادگان اهلبیت(ع) را فراهم ساخته است. در این میان، نقش واقفان و خیراندیشان در تداوم این آیین معنوی، جایگاهی ویژه دارد.
وقف ماندگار حجازی؛ پیوند هنر، ارادت و خدمت به زائران
بر اساس اسناد موجود، مرحوم حسین حجازی حجار زنجانی از واقفان برجسته آستان قدس رضوی است که علاوه بر خلق آثار ارزشمند حجاری در مضجع شریف رضوی و آرامگاه بزرگان علم و ادب، با تنظیم وقفنامهای در مهرماه سال ۱۳۴۶ شمسی، املاک و اراضی متعددی را در منطقه زاوه شهرستان تربت حیدریه وقف آستان قدس رضوی کرد.
مطابق مفاد این وقفنامه که نسخه آن در مرکز نسخ خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری میشود، بخشی از عواید این موقوفات به برگزاری آیین اطعام در روز نیمه شعبان اختصاص یافته است.
همچنین برای بخش دیگری از عواید، مصارفی از جمله برگزاری مراسم عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) در دهه نخست ماه محرم، تأمین نیازهای آبدارخانه کشیک سوم و مشارکت در امور مهمانسرای حضرت رضا(ع) پیشبینی شده است.
مرحوم حسین حجازی حجار زنجانی در اردیبهشت سال ۱۳۴۸ دار فانی را وداع گفت، اما یادگارهای معنوی و فرهنگی وی همچنان در مجموعه موقوفات رضوی جاری است و در آیینهای نیمه شعبان، از خدمات و نیت خیر این واقف نیکاندیش یاد میشود.
موقوفات؛ پشتوانه ماندگاری آیینهای دینی و خدمات اجتماعی
بررسی روند تاریخی وقف در آستان قدس رضوی نشان میدهد بسیاری از اقدامات خیرخواهانه واقفان ، با شناخت دقیق نیازهای جامعه شکل گرفته و موجب ایجاد آثار ماندگار فرهنگی و اجتماعی شده است. موقوفات علاوه بر پشتیبانی از آیینهای مذهبی، نقش مؤثری در توسعه خدمات فرهنگی، اجتماعی و رفاهی برای زائران و مجاوران ایفا کردهاند.
ترویج فرهنگ وقف بهعنوان صدقه جاریه و سنتی ماندگار، همچنان یکی از راهکارهای مهم توسعه فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در جامعه اسلامی به شمار میرود و استمرار این سنت حسنه، زمینهساز گسترش خدمترسانی و تقویت سرمایههای معنوی جامعه خواهد بود.