جان تازه در دل بذرها / آغاز پروژه پوششدار کردن بذر در موسسه بذر و نهال رضوی
کوتینگ یا پوششدار کردن بذر، روشی است که این روزها با پیشرفت فنّاوری در صنعت کشاورزی دنیا، تبدیل به یک ضرورت شده و حالا موسسه بذر و نهال رضوی نیز به این حوزه ورود کرده است.
به گزارش خبرنگار ما، کوتینگ بذر به معنای ایجاد روکش خاص روی بذر است که با هدف بهبود و افزایش میزان جذب آب و مواد غذایی و همچنین مقاومت بذر در مقابله با آفات گیاهی، انجام میشود. با توجه به نوع بذر، اندازه و ساختار آن، پوششهای مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد و میتواند سبب بهبود شکل ظاهری بذر شده و همچنین برای بهبود شرایط کاشت شود.
محمد هاشمزاده، مدیرعامل موسسه بذر و نهال رضوی درباره جزئیات اجرای این طرح در این موسسه میگوید: این موسسه در راستای توسعه، بهروزرسانی و همگامسازی موسسه با فناوریهای نوین حوزه بذر، برای اجرای این طرح بزرگ اقدام کرده است.
او همچنین با اشاره به ارتباط تنگاتنگ موسسه بذر و نهال رضوی با دانشگاه تصریح میکند: همواره سعی کردهایم ارتباط میان صنعت و دانشگاه را نزدیک و نزدیکتر کنیم، از همین رو این پروژه در قالب طرح پسادکتری یکی از محققان دانشگاهی در دستور کار قرار گرفته است.
نگاه ویژه تولیت آستان قدس به استفاده از فناوریهای نوین
تاکیدات تولیت آستان قدس رضوی بر لزوم استفاده از دانشهای نوین و پیشگامی شرکتها و موسسات زیرمجموعه بنیاد بهرهوری موقوفات در این عرصه، پشتوانه مهمی بوده که سبب شده موسسه بذر و نهال رضوی به این حوزه ورود و برای اولین بار پروژه پوششدار کردن بذر را تعریف و عملیاتی کند.
انتخاب 4 بذر در فاز نخست
از زمان آغاز این پروژه تاکنون بر اساس اهمیت، تاکنون 4 بذر بسیار مهم برای پوششدار کردن انتخاب شدهاند: کلزا، چغندرقند، گوجه فرنگی و گل بنفشه.
کلزا نخستین بذری بوده که موسسه نسبت به کوتینگ آن اقدام کرد. اهمیت ایجاد امنیت غذایی پایدار در حوزه تولیدات روغن در کشور و همچنین سطح کشت و میزان تعهدات و قراردادهای آستان قدس رضوی با وزارت جهاد کشاورزی برای تأمین عمده بذر کلزا، دو علت مهمی بود که سبب شد این بذر به عنوان نخستین نمونه برای پروژه روکشدار کردن انتخاب شود.
هاشمزاده میگوید: درحال حاضر بیش از سه رقم بذر کلزا در قالب 31 نمونه آزمایشگاهی مختلف روکشدار شدهاند.
وی میافزاید: بذر چغندرقند نیز به دلیل جایگاه قابل توجه در تولید قند، بهعنوان دومین بذر برای روکشدار کردن انتخاب شده است، ضمن اینکه در مزارع چغندرقند، طبق ارزیابیهای صورت گرفته شاهد کاهش معنیدار شاخص جوانهزنی و سبز شدن آن در مزارع هستیم و به همین دلیل باید برای حل این مسئله یک تحول ایجاد میکردیم.
هاشمزاده ادامه میدهد: در خصوص بذر چغندر قند نیز فرایند کوتینگ روی 13 نمونه آزمایشگاهی مختلف اجرایی شده و نتایج آن در حال بررسی است. به گفته او، بذر گوجهفرنگی بهعنوان محصولی مهم در حوزه سبزی و صیفی، بهعنوان سومین بذر برای پوششدار کردن انتخاب شده و تاکنون 31 نمونه آزمایشگاهی آن روکشدار شده است.
کوتینگ برای توسعه امنیت غذایی کشورها
کوتینگ بذرها، پیشرفت بزرگی برای آمادهسازی و مناسبسازی انواع بذرها در موقعیتهای مختلف است. مزایای این ابتکار ارزشمند بهویژه برای بذرهای با ارزش بالا و دارای اهمیت در امنیت غذایی کشورها، بسیار زیاد است. رضا توکل افشاری مدیر پروژه کوتینگ بذور موسسه بذر و نهال رضوی درباره مزیتهای پوششدار کردن بذرها میگوید: این فناوری مزیتهای بسیاری از جمله بهبود فرایندهای رشد، بهبود شاخصهای جوانهزنی، سبز شدن و ایجاد گیاهچههای قوی را به دنبال دارد.
او ادامه میدهد: با این فناوری، کشت بذرهای ریز، ناهمگن و با ساختار نامناسب هم امکانپذیر شده و استفاده از ماشینهای کاشت برای کشت آنها نیز ممکن است. توکل افشاری اضافه میکند: در سطوح مشکلساز مانند پشتهها و سطوح دارای ارتفاع بالا و دامنه کوهها، با استفاده از فنّاوری پوششدار کردن بذر، نیاز به آمادهسازی خاک که بسیار هم سخت و پرهزینه است، کاهش مییابد.
کشت یکنواختتر و سبزشدن یک دستتر در مزرعه را یکی دیگر از مزیتهای کوتینگ عنوان میکند و میگوید: وزن بیشتر دانه بذر پوششدار شده نسبت به بذر بدون پوشش، باعث میشود که در زمان کشت حتی در شرایط باد شدید هم برای بذرها مشکلی ایجاد نشود. وزن بیشتر بذر پوششدار همچنین باعث تماس مطمئنتر آنها با سطح کشت شده و در نتیجه بازدهی بیشتری نسبت به بذرهای عادی خواهد شد.
جالب است بدانید بذرهای پوششدار شده رنگی هستند و این رنگها باعث رؤیت بهتر بذرها در زمان کشت و افزایش کنترل در زمان کاشت هم میشود. این رنگها همچنین کارایی مصرف بذر را بهویژه در بذرهای ارزشمند و گران همچون بذر گلهای زینتی و گیاهان دارویی افزایش میدهد.
مقاوم در برابر قارچها و آفات
کارشناسان میگویند پوششدار کردن بذر، تضمینی برای از بین رفتن خطر خسارت و بیماریهای ناشی از قارچها و آفات است. بر اساس مطالعات صورت گرفته، متوسط نرخ جوانهزنی در بذر پوششدار شده حدود 30 درصد بیشتر از بذور بدون پوشش است. ضمن اینکه دارای عملکرد محافظتی بهتری هستند.
هاشمزاده به یک مزیت دیگر هم اشاره و تصریح میکند: با پوششدار کردن بذر و آبیاری کافی، آب انباشته شده درون پوشش بذر بهصورت ذرهذره مصرف میشود. افزایش سرعت جوانهزنی، مقاومت بیشتر در مقابل تنشهای مختلف از جمله شوری و خشک شدن، افزایش کارایی مصرف کودها و بهبود فرایند رشد گیاه هم از دیگر مزیتهای این طرح فناورانه است.