انقلاب اسلامی، احیاکننده موقوفات رضوی

به گزارش آستان‌نیوز، مدیر توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی با گرامیداشت ایام الله دهه فجر، به نقش مؤثر انقلاب اسلامی در احیاء موقوفات آستان قدس رضوی اشاره کرد و گفت: قبل از انقلاب اسلامی و به‌ویژه در دوران رضاخان و محمدرضا پهلوی، موقوفات آستان قدس رضوی شاهد دگرگونی‌هایی بود که به خارج شدن بسیاری از موقوفات از حوزه وقف منجر شد.
حجت الاسلام و المسلمین عبدالرضا اصغری افزود: قانون اصلاحات ارضی از جمله این دگرگونی‌ها بود که بزرگ‌ترین لطمه را به موقوفات آستان قدس رضوی وارد کرد و در پی آن، بسیاری از موقوفات آستان قدس رضوی از وقفیت خارج شد، بخش‌هایی از موقوفات فروخته شد و حتی برخی از وقف‌های صورت گرفته به نام حضرت رضا(ع)، به نام بنیاد پهلوی شد و عملاً اجرای نیات واقفان در هاله ابهام قرار گفت. 

 

نقش انقلاب اسلامی در صیانت و حفاظت از موقوفات 
حجت‌الاسلام و المسلمین اصغری ادامه داد: اما با پیروزی انقلاب اسلامی، اجرایی شدن دستورات دینی و تأکید بر اجرای نیات واقفان احیا شد و ثمرات بسیاری را به همراه داشت. 
وی افزود: پس از پیروزی انقلاب اسلامی شاید اولین قانونی که در شورای عالی انقلاب اسلامی تصویب شد ابطال اسناد فروش رقبات موقوفات بود که طبق آن، تمام اسناد فروخته شده رقبات باطل اعلام و مقرر شد موقوفات واگذار شده به دامان وقف بازگردد و به نیات واقفین عمل شود. 

 

سپرده شدن مدیریت موقوفات به عالمان دینی
وی در ادامه گفت: به برکت انقلاب اسلامی و با تدبیر رهبر کبیر انقلاب، برای نخستین بار در طول دوره فعالیت آستان قدس رضوی، یک شخصیت عالم و فقیه جامع الشرایط را برای تولیت و مدیریت آستان قدس رضوی منصوب کردند و مدیریت موقوفات به دست این فقیه سپرده شد. 
وی تصریح کرد: اولین دغدغه تولیت فقید آستان قدس رضوی، احیای موقوفاتی بود که با اصلاحات اراضی از بین رفته بود که ایشان در اولین گام به تثبیت مالکیت و سند دار کردن موقوفات اهتمام ورزید و تلاش شد صیانت از اراضی موقوفه با ایجاد کشت و صنعت‌ها، شرکت‌ها و مدیریت‌های مختلف حفاظت و حراست شود.
حجت الاسلام اصغری ادامه داد: تأکید بر صیانت از موقوفات در طول ادوار مدیریت تولیت‌های آستان قدس رضوی تداوم داشته و امروزه می‌توانیم بگوییم آستان قدس رضوی با داشتن معاونت تخصصی امور حقوقی، حفاظت، احیا و نگهداری از موقوفات به شیوه‌های علمی، گام‌های مؤثری برداشته شده به گونه‌ای که دارای بیشترین و بزرگ‌ترین موقوفات در جهان است. 

 

عمل به نیات واقفین از برکات انقلاب اسلامی است
مدیر توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی ادامه داد: یکی از دغدغه‌های آستان قدس رضوی در حوزه وقف، عمل به نیات واقفین است و تأکید داریم که موقوفات و عواید حاصل از آن باید بر اساس نیات واقفین صرف شود؛ پیش از انقلاب چنین رویه‌ای حاکم نبود اما با پیروزی انقلاب، موقوفات احیا، عمران و آبادانی آنها آغاز و حقوق موقوفه به درستی رعایت شد. 

 

تدوین بودجه موقوفاتی 
وی تصریح کرد: تولیت فقید برای اجرای نیات واقفین، چند تن از علمای مشهد را مأمور کردند تا به دقت نیات واقفین از وقفنامه‌ها استخراج شود و پس از آن کل این نیات، در ۲۶ سرفصل با موضوعاتی از جمله سلامت، مهمانسرا، روشنایی، توسعه، تعمیر و تنظیف حرم کمک به محرومین و ایتام و… مشخص و بر این اساس بودجه موقوفاتی نیز تنظیم شد.
حجت الاسلام و المسلمین اصغری، افزود: با این مدیریت جامع، هر سال تمام درآمدها و عواید حاصل از موقوفات سراسر کشور از جمله مدیریت‌های املاک شهرستان‌ها، استان‌ها و سازمان‌ها، در قالب بودجه موقوفاتی فردی و تجمیعی گزارش و درآمد دقیق و مصارف وقف نیز مشخص می‌شد. 

 

هدایت نیات واقفان به سمت نیازهای روز جامعه
اصغری به اهمیت تداوم روند توسعه‌ای صورت گرفته در حوزه موقوفات طی چهار دهه سپری شده از انقلاب اسلامی نیز اشاره و تأکید کرد: با توجه به ثمرات و برکات وقف برای جامعه و خدمات گسترده‌ای که به برکت آن به عموم مردم ارائه می‌شود،  باید موقوفات رضوی را توسعه داد تا جامعه اسلامی با نام امام رضا(ع) از برکات وقف بهره‌مند شوند.
وی افزود: یک اقدام مهم در این حوزه، هدایت واقفان و خیران به سمتی است که وقف‌هایشان در راستای رفع نیازهای روز جامعه باشد و در صورت انجام موفق این کار، بسیاری از مشکلات جاری در جامعه حل خواهد شد. 
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد نهضت وقف رضوی افزود: ما باید بسترهای لازم را برای تمامی عاشقان به امام رضا(ع) که در داخل و خارج از ایران زندگی می‌کنند و علاقه‌مند هستند یک واقف رضوی باشند، فراهم کنیم که خوشبختانه اقداماتی در این حوزه انجام شده است. 

 

اهمیت ارتقای بهره‌وری از موقوفات
حجت الاسلام و المسلمین اصغری خاطرنشان کرد: باید موانعی که باعث کندشدن فرآیند پذیرش وقف یا کم شدن اقبال و توجه به وقف می‌شود را شناسایی و سپس راهکار عبور از این موانع را به طور دقیق و با رویکرد علمی پیدا کنیم. 
وی افزود: در همین راستا باید سعی شود از تمامی اراضی موقوفه به نحو شایسته در مسیر تولید، ایجاد اشتغال، درآمدزایی و به طور خاص اجرای دقیق نیات واقفان استفاده شود، بنابراین هیچ زمین موقوفه‌ای نباید رها شده و بدون استفاده بماند، بلکه باید براساس نیات واقفان، آباد و درآمدزا شود تا بهترین بهره‌وری را داشته باشد و جامعه ثمرات و برکات آن را مشاهده کند. 

 

امکان سهیم شدن در وقف‌های مشارکتی 
وی به برخی از طرح‌های جدید در حوزه وقف نیز اشاره کرد و گفت: مردم علاوه بر وقف اموال غیرمنقول از قبیل خانه، زمین، آپارتمان، مزرعه، باغ سهام، پول و… می‌توانند حتی حقوق معنوی خود را وقف کنند، همچنین وقف مشارکتی از دیگر راه‌های توسعه وقف است که مردم می‌توانند در ساخت رواق‌های زیرسطحی حرم مطهر رضوی، سنگ‌فرش صحن‌های حرم، توسعه مهمانسرا، نمازخانه‌های میان راهی و… مشارکت کرده و واقف رضوی شوند. 

 

راه‌اندازی سامانه وقف رضوی در آینده نزدیک
وی از راه‌اندازی سامانه وقف رضوی به صورت بر خط در آینده‌ای نزدیک خبر داد و گفت: با آغاز فعالیت این سامانه، مردم می‌توانند در هر جای ایران و یا حتی خارج از کشور، وارد این سامانه شوند و تقاضای وقف خود را درج کنند، ضمن آنکه امکان انجام وقف مشارکتی با سهیم شدن در پروژه‌ها و پرداخت مبلغ دلخواه نیز وجود دارد و علاقه‌مندان می‌توانند به هر میزانی که مایل‌اند در این پروژه‌ها مشارکت کرده و در فهرست واقف رضوی قرار بگیرند. 
وی گفت: تلاش ما این است بسترهای لازم برای توسعه وقف رضوی را فراهم و بستر به تبع آن، خدمات حاصل از عواید آن را نیز گسترش دهیم.

گفتگو: محمدحسین مروج کاشانی