آستان قدس حامی کشاورزان شرق و غرب کشور

به گزارش خبرنگار ما، در میان شرکت‌ها و مؤسسات زیرمجموعه بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی، دو شرکت «قند تربت‌حیدریه» و «قند چناران» در حوزه تولید شکر و محصولات جانبی چغندرقند فعال هستند و در کنار تلاش برای ارتقای بهره‌وری و تولید، همواره حمایت از کشاورزان را به‌عنوان یکی از رویکردهای اصلی مدنظر دارند.
از زمان آغاز فصل بهره‌برداری کارخانه قند تربت‌حیدریه تاکنون 120 هزار تن چغندرقند خریداری شده و پیش‌بینی می‌شود حجم آن افزایش یابد. همچنین کارخانه قند چناران تاکنون 45 هزار تن چغندرقند کشاورزان را خریداری کرده و طبق پیش‌بینی، 75 هزار تن دیگر نیز خریداری خواهد شد.
احسان اژدری مدیرعامل شرکت قند تربت حیدریه می‌گوید: در راستای دستیابی به اهداف برنامه استراتژیک شرکت، پیش‌بینی می‌شود میزان چغندرقند تحویلی در  سال جاری به حدود 200 هزار تن برسد که از این مقدار حدود 140 هزار تن از محل قرارداد با کشاورزان و نزدیک به 60 هزار تن به‌صورت آزاد تأمین خواهد شد.
او ادامه می‌دهد: طبق برآورد صورت گرفته، بهره‌برداری چغندرقند تا 15دی‌ماه و تبدیل شکرخام تا اواخر دی ادامه خواهد داشت.

 

 

رشد 100 صدی حجم خرید کارخانه تربت‌حیدریه نسبت به سال گذشته
اژدری درباره محل تأمین چغندرقندر کارخانه هم اظهار می‌کند: این چغندرقندها از شهرهای مختلف استان خراسان رضوی از جمله مشهد، تربت‌جام، رخ، زاوه، رشتخوار و فریمان و همچنین استان خراسان جنوبی دریافت شده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد 100درصدی دارد.
مدیرعامل شرکت قند تربت حیدریه می‌گوید: بر اساس انجام آزمایشات عیارسنجی، چغندرقند برداشت شده در مناطق رخ، فریمان، تربت‌جام، قائن و گناباد، کیفیت بالاتر و افت پایین‌تری در مقایسه با تولیدات سایر مناطق دارد و به همین دلیل با هدف حفظ و ارتقای کیفیت محصول نهایی کارخانه، عمده خرید از این مناطق انجام می‌شود.
وی می‌افزاید: همچنین با توجه به بالا بودن ظرفیت اسمی تولید این کارخانه، بخشی از چغندرقند مورد نیاز نیز از استان‌های غربی همچون همدان، کرمانشاه و کردستان تأمین می‌شود چراکه این استان‌ها به دلیل وضعیت آبی مناسب‌تر، چغندرقند بیشتری تولید می‌کنند و با خرید آن، علاوه بر افزایش حجم تولید شکر و خوراک ارزان دام، ظرفیت اشتغال‌زایی در کارخانه قند تربت‌حیدریه نیز بیشتر می‌شود.

 

شرکت قند چناران؛ خرید 45 هزار تن تاکنون، خرید 75 هزار تن دیگر به زودی
اسمعیل زرین‌زاده مدیرعامل شرکت قند چناران هم درباره حجم چغندرقند خریداری شده توسط این شرکت می‌گوید: تاکنون حدود 45 هزار تن چغندر از کشاورزان خراسان رضوی خریداری و برای تولید شکر سفید وارد این کارخانه شده و طبق برنامه، 75 هزار تن دیگر نیز از کشاورزان تحویل گرفته خواهد شد.
وی می‌افزاید: از مجموع چغندر قندی که تا پایان فصل بهره‌برداری دریافت خواهد شد، 90 هزار تن از محل قرارداد امضاء شده با 850 پیمانکاران بوده و مابقی به‌صورت آزاد خریداری خواهد شد.
زرین زاده اضافه می‌کند: چغندرهای تحویلی که در قالب قرارداد با پیمانکاران می‌باشد، تماماً از اطراف محل کارخانه تا شعاع 50 کیلومتری کارخانه است و این اقدام با هدف حمایت از کشاورزان بومی و بهره‌مندی آن‌ها از مزیت‌های منطقه‌ای مجاورت با کارخانه قند چناران صورت می‌گیرد. البته در این کارخانه نیز برای استفاده صددرصدی از ظرفیت موجود، نیاز است بخشی از چغندرقند از استان‌های غربی تأمین شود.
وی در این باره اظهار می‌کند: با توجه به شروع دوره بهره‌برداری کارخانه از اوایل مهرماه و در شرایطی که هنوز چغندرقند مناطق اطراف شهرستان چناران برداشت و آماده تحویل نبود، نسبت به خرید محصول از استان‌های همدان و آذربایجان غربی و انعقاد قرارداد با کشاورزان این مناطق نیز اقدام شده است.

حمایت از کشاورزان در مراحل کاشت، داشت و برداشت چغندر
شاید تصور شود حوزه فعالیت شرکت‌های قند تربت حیدریه و چناران تنها محدود به خرید چغندرقند، تولید شکر و محصولات جانی است، اما این شرکت‌ها خدمات متعددی را هم به کشاورزان ارائه می‌کنند.
اژدری می‌گوید: ارائه خدمات مکانیزه، تهیه و عرضه نهاده‌های کشاورزی همچون کودهای ریز مغذی، سموم و بذور باکیفیت داخلی و خارجی، خدمات ترویجی، مشاوره کارشناسی برای عملیات کاشت، داشت و برداشت چغندر و همچنین پرداخت به‌موقع مساعده و تسویه وجوه چغندرقندهای خریداری شده به کشاورزان، از جمله اقداماتی است که شرکت در قبال چغندرکاران انجام می‌دهد.

ارائه خدمات مکانیزه و تأمین نهاده‌های مورد نیاز
زرین زاده هم در این باره اظهار می‌کند: کارخانه قند چناران نهاده‌های کشاورزی مورد نیاز از جمله سم، کود و بذر را براساس زمان‌های کاشت و وجین چغندر به‌صورت کامل در اختیار کشاورزان قرار می‌دهد.
زرین‌زاده درباره سایر خدماتی که این شرکت به کشاورزان طرف قرارداد هم اظهار می‌کند: واحد خدمات مکانیزه شرکت، تمامی خدمات از قبیل کاشت، داشت و برداشت را با جدیدترین تراکتورها و ادوات مورد نیاز کشاورزان در زمان مناسب انجام می‌دهد. علاوه‌براین، در صورت نیاز شرکت آزمایش «نماتد خاک» را برای تمام مزارع پیمانکاران به‌منظور بررسی میزان آلودگی به‌صورت رایگان انجام می‌دهد.
وی اضافه می‌کند: کشاورزان طرف قرارداد شرکت دیگر نگران دیرکرد در پرداخت وجوه خود نیستند، همچنین  براساس قرارداد منعقد شده، به  کشاورزان 4 قسط مساعده پرداخت می‌شود. با وجود افزایش قیمت بذر در زمان فصل کشت چغندرقند، باتوجه به این‌که شرکت قند چناران پیش از آن، بذر در اختیار داشته اما با همان قیمت و بدون هیچ‌گونه افزایش، آن را در اختیار کشاورزان خود قرار داده تا حداقل کمک کوچکی به اقتصاد کشاورزان شود و کشت در زمان مناسبی صورت گیرد که خود عامل بسیار مهمی در افزایش راندمان در هکتار و تولید است.

پیشگام در بین کارخانه‌های مشابه کشور
باتوجه به ظرفیت اسمی 3 هزار تن چغندرقند مصرفی در شبانه‌روز در کارخانه قند تربت حیدریه، آمارها نشان می‌دهد با درنظر گرفتن مقدار چغندر تحویلی و طول زمان بهره‌برداری و ذخیره چغندر، تا 2800 تن چغندر در شبانه‌روز مصرف شده است. اژدری درباره شاخص بهره‌وری در کارخانه تربت‌حیدریه هم می‌گوید: یکی از مهم‌ترین شاخص‌های بهره‌وری در صنعت قند، ضریب استحصال تجاری است که در کارخانه قند تربت حیدریه مورد توجه است و در همین راستا در سال 1399، موفق به کسب مقام سوم  ضریب استحصال در کشور و مقام نخست در میان استان‌های خراسان شمالی، رضوی و جنوبی شدیم.
در کارخانه قند چناران نیز با توجه به نوسازی‌های صورت گرفته، حدود 1400 تن چغندر در شبانه‌روز در این کارخانه مصرف می‌شود که از این مقدار 220 تن شکر سفید تولید خواهد شد.
زرین‌زاده با اشاره به شاخص بهره‌وری این کارخانه می‌گوید: شاخص بهره‌وری (ضریب استحصال) در این کارخانه سیر صعودی داشته است، به گونه‌ای که در سال 1399 بیش از 4/86 بوده و توانستیم رتبه دوم در استان و ششم در کشور را کسب کنیم.

 

نوآوری همگام با جهش تولید
کارخانه قند تربت حیدریه در سال جاری و در مقایسه با سال گذشته، موفق به عقد قرارداد دو برابری تصفیه و تبدیل شکرخام دولتی هم شده است. این شرکت همچنین با در نظر گرفتن نیاز بازار، مشتری و مصرف خانوار، تنوع بسته‌بندی شکر تولیدی خود را افزایش داده و این محصول در اوزان مختلف یک کیلوگرمی و 2.5 کیلوگرمی به بازار عرضه می‌شود. اژدری با اشاره به عرضه محصول جدید شکر قهوه‌ای توسط این شرکت نیز می‌گوید: در راستای تنوع‌بخشی به محصولات تولیدی و همچنین بازاریابی صورت گرفته، خط تولید شکر قهوه‌ای در داخل شرکت راه‌اندازی شده و در حال حاضر در بسته‌های یک کیلوگرمی قابل عرضه به بازار است.

نوسازی کارخانه در راستای جهش تولید
شرکت قند چناران هم در سال‌های 1399 و 1400 اقدامات نسبتاً گسترده‌ای در راستای جهش تولید در بخش فنی انجام داده که نوسازی و بازسازی بخش فیلتراسیون، تعویض قسمتی از لوله‌های اواپراسیون (مرحله تغلیظ شربت) و همچنین نصب دو دستگاه سانتریفوژ پخت، از جمله آن است. زرین‌زاده می‌گوید: خرید، نصب و راه‌اندازی یک دستگاه کمپرسور 23 متر مکعبی به همراه یک عدد مخزن هوای فشرده 10 متر مکعبی دیگر اقدامی بوده که با هدف کاهش ضایعات، کاهش توقف در تولید و افزایش ظرفیت انجام شده است. او ادامه می‌دهد: علاوه ‌براین، می‌توان به آماده‌سازی بخش کریستالیزاسیون کارخانه قدیم به‌منظور افزایش تولید، خرید و نصب و راه‌اندازی یک دستگاه واتر جت درراستای رسوبزدایی بهتر بدنه ها  و بهینه‌سازی مصرف انرژی و همچنین نوسازی سیستم هوادهی عمقی بخش تصفیه خانه فاضلاب با هدف حذف هوادهی سطحی به منظور بهینه‌سازی مصرف آب و برق اشاره کرد.

 

سیر تا پیاز مشکلات چغندرکاران و کارخانجات قند
مشکلاتی که این روزها کارخانجات قند با آن روبرو هستند، کاملا با مشکلات کشاورزان درهم تنیده شده است. اژدری در این‌باره می‌گوید: مشکلات کشاورزان آن‌ها را نسبت به کاشت چغندر قند بی‌رغبت کرده و در تامین حجم کامل چغندر مورد نیاز کارخانه های قند دشوار شده است. به گفته او، این موضوع سبب شده هزینه‌های خرید چغندر با قیمت شکر همخوانی نداشته باشد و سود منطقی شرکت‌ها کاهش یابد. اژدری به برخی از این مشکلات اشاره می‌کند و می‌گوید: افزایش چشم‌گیر هزینه‌های خرید مواد کمک مصرفی و قطعات یدکی مورد نیاز در تعمیرات خط تولید، تاثیر منفی نوسانات قیمتی برای تهیه و خرید از بازار، افزایش 3 برابر قیمت گاز مصرفی در کارخانجات قند نسبت به سال 1399، مشکلات موجود برای استفاده از سوخت جایگزین و ضرر هنگفت کارخانه‌ها به دلیل تامین نشدن سوخت مورد نیاز و ناگزیر شدن به خرید نهاده‌های کشاورزی با ارز آزاد از مهم‌ترین این مشکلات است.
زرین‌زاده هم می‌گوید: به موقع انجام نشدن قیمت‌گذاری برای خرید چغندر، عدم ثبات قوانین، بالابودن قیمت نهاده‌های کشاورزی، عدم دسترسی به‌موقع و تامین کود برای کشاورزان، قطع مکرر برق و افت آب چاه‌های کشاورزی، عدم سرمایه‌گذاری به‌موقع در راستای توسعه کشت و ایجاد رقابت ناسالم بین کارخانجات قند در زمان جذب و تحویل چغندر، مشکلاتی است که مسئولان باید برای حل آن برنامه‌ریزی کنند.